سيد علي اكبر قرشي
301
قاموس قرآن ( فارسي )
عدس : * ( « مِنْ بَقْلِها وَقِثَّائِها وَفُومِها وَعَدَسِها وَبَصَلِها » ) * بقره : 61 . عدس مشهور است و از حبوبات خوردنى است . اين كلمه فقط يك بار در قرآن آمده است . و آن از جملهء درخواستهاى بنى اسرائيل از موسى عليه السّلام است . عدل : برابرى . و آنچه گفتهاند از قبيل : مثل ، فديه ، ضدّ جور ، همه از مصاديق معنى اولاند در اقرب آمده : « عدل فلانا : وازنه - عدل القاضى عدلا : انصف » عدل مصدر و اسم هر دو آمده است . ايضا عدل و عدول بمعنى ميل كردن و ظلم آمده است . در تفسير صافى ذيل آيهء * ( « وَوَضَعَ الْمِيزانَ » ) * رحمن : 7 . و در مفردات از رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله نقل شده : « بالعدل قامت السّموات و الارض » يعنى با موازنه و برابرى اجزاء عالم ، آسمانها و زمين ايستادهاند . در مجمع فرموده : فرق بين عدل ( بكسر اول ) و عدل ( بفتح اول ) آنست كه اولى مثل شىء است از جنس آن و دومى بدل آن است هر چند از غير جنس باشد چنان كه فرموده * ( « أَوْ عَدْلُ ذلِكَ صِياماً » ) * مائده : 95 . راغب گويد : اولى در محسوس بحاسّه است مثل موزون و مكيل و معدود . دومى در محسوس ببصيرت است . * ( « فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَواحِدَةً » ) * نساء : 3 . اگر بيم آن داشتيد كه ميان زنان به عدالت رفتار نكنيد ، فقط يكى را تزويج كنيد * ( « وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّساءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ » ) * نساء : 129 . از ائمه عليهم السلام نقل شده : كه مراد از آن عدالت در محبت و علاقهء قلبى است يعنى آن از اختيار شخص خارج است راغب نيز چنين گفته است . * ( « وَلا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ وَلا يُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ » ) * بقره : 48 . مراد از عدل فديه است يعنى برابر گناه چيزى از شخص گرفته نميشود بلكه عذاب فقط بر وجود آدمى است مثل * ( « وَإِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لا يُؤْخَذْ مِنْها » ) * انعام : 70 . « ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ »